|
| ਭੈਣ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ | |
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦ- ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਖਿਆਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ. 14 ਨਵੰਬਰ, 1889 ਨੂੰ ਜਨਮ. ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਝਲਕ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ. ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹਿਰੂ ਜੀ ਦੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਤਮਕਥਾ ਹੈ. ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਅੰਸ਼ ਉਸੀ ਆਤਮਕਥਾ ਤੋਂ ਧੰਨਵਾਦ.
ਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਅਸੀ ਲੋਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਵੱਡੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ. ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ 'ਆਨੰਦ ਭਵਨ' ਰੱਖਿਆ ਸੀ. ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੈਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹੌਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਲਹਿਰਾ ਉੱਠਦੀ. ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜੌੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਚਿਨਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ.
ਉੱਥੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਣਾ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ. ਮੈਂ ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੌਜ ਸੀ. ਮੈਂ ਤੈਰਨਾ ਜਾਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ. ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਾਰ ਮੌਕੇ ਬੇ-ਮੌਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਂਦਾ. ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਕਈ ਦੋਸਤ ਤੈਰਨ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੀਜ ਸੀ. ਉੱਥੇ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜੋ ਬੱਤੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ. ਉਹ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਸੀ. ਨਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੈਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ. ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ.
ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੱਧਣ ਲੱਗੀ, ਬੋਅਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਸੀ. ਇਸ ਲੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲੈਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਨਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ. ਉਹ ਗੱਲ ਸੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਜਾਂ ਭੈਣ ਦਾ ਜਨਮ. ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗਮ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਭੈਣ ਭਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੁਰੋਪ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ-ਬੈਠਾ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਖ਼ਬਰੀ ਦੀ ਰਾਹ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਐਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਆਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭੈਣ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ. ਜੋਕਿ ਤੇਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ.
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਆ ਗਿਆ. ਇਸ ਖਿਆਲ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਮੀਨਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝੇਗਾ. ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਯੂਰੋਪ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਯੂਰੋਪ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੰਡ ਭੁਗਤਣ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਤਹਿਲਕਾ ਮੱਚ ਗਿਆ. ਖਾਸਕਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ਅੱਖੜਪਨ ਦੇ ਕਾਰਣ. ਆਖਿਰਕਾਰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਪਿਤਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਦਲ ਬਣ ਗਿਆ. ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਖਿਆਲਾਤ ਬਦਲਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਬੰਧੀਆਂ ਹੱਟ ਗਈਆਂ.
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁੰਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲੱਗੇ. ਐਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਜੀ ਬਿਰਾਦਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਲੱਗੇ. ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਗੈਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆ ਸੀ. ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਰੀਬਨ ਕੁੱਲ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਆਏ. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਐੱਫ਼ ਟੀ ਬਰੁਕਸ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਇਰਿਸ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੀ. ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਥਿਓਸਾੱਫਿਸਟ ਸਨ. ਮਿਸੈਜ ਬੇਸੈਂਟ ਦੀ ਸਿਰਾਫਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ. ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ. ਐੱਫ਼ ਟੀ ਬਰੁਕਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਈਆਂ. ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ.
ਬਰੁਕਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ. ਅਸੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਵਸਤੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸਨ. ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਬਰੁਕਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਥਿਓਸਾੱਫਿਸਟਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ. ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਥਿਰੋਸਾੱਫੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ. ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ.
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਵਿਸ਼ੇਸ ਕਰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਉੱਠ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕ੍ਰਿਆਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਰਤ ਉਸਤਵ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ. ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ. ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵਿਲੱਖਣ ਜਰੂਰ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ. ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮਿਸੈਜ ਬੈਸੈਂਟ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਆਈ ਹੋਈ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥਿਓਸਾੱਫੀ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਸਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਣ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੋਹ ਲਿਆ. ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ. ਮੈਂ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਜਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦੁਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਨਸੂਬੇ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈਕੇ ਮੈਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਜਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਲੜਾਂਗਾ. ਮੈਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਦੋ ਬਦਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸਨ. ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਤਾਏ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ. ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਗੋਲ ਮੋਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ. ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਬਣ ਲੱਗੀ. ਮਈ 1905 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਅਸੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ. ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਚਾਰੇ ਨਾਲ ਗਏ ਸਨ. ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਧੰਨਵਾਦ
| | (ਸਰੋਤ - ਵੈਬ ਦੁਨੀਆ) |
| |
| | | |
|
|
|
|
|
| ਬਾਲੀਵੁਡ ਤੋਂ - ਸ਼ਾਦ ਅਲੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ' ਬੰਟੀ ਅਤੇ ਬਬਲੀ ' ਵਿਚ ਅਮਿਤਾਬ... |
| |
|
|
|
|
 | | PR |
| | |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
